Close Menu
    Facebook X (Twitter) Instagram
    • Home
    • उभयचर प्राणी
    • जलचर प्राणी
    • भूचर प्राणी
    • समुद्री प्राणी
    • आमच्याविषयी (About Us)
      • संपर्क (Contact Us)
      • Privacy Policy
      • Disclaimer
    प्राणी जगत
    • Home
    • उभयचर प्राणी
    • जलचर प्राणी
    • भूचर प्राणी
    • समुद्री प्राणी
    • आमच्याविषयी (About Us)
      • संपर्क (Contact Us)
      • Privacy Policy
      • Disclaimer
    प्राणी जगत
    Home » भूचर प्राणी » घोरपड माहिती मराठी | Ghorpad (Monitor Lizard) Complete Information in Marathi
    भूचर प्राणी

    घोरपड माहिती मराठी | Ghorpad (Monitor Lizard) Complete Information in Marathi

    By आकाश लोणारेसप्टेंबर 24, 2026Updated:ऑक्टोबर 3, 2026प्रतिक्रिया नाहीत5 Mins Read
    Share Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Reddit Telegram Email
    घोरपड माहिती मराठी | Ghorpad (Monitor Lizard) Complete Information in Marathi
    Share
    Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Email

    निसर्गातील प्रत्येक प्राणी हा निसर्गाच्या संतुलनासाठी महत्त्वाचा असतो. काही प्राणी दिसायला भयानक किंवा मोठे असले, तरी ते प्रत्यक्षात निरुपद्रवी किंवा उपयुक्त असू शकतात. घोरपड म्हणजे अगदी असा प्राणी — दिसायला मोठी, त्वचेवर खडबडीत खवले, धारदार नखं आणि लांबसडक शेपूट, म्हणून अनेकांना भीती वाटते. परंतु घोरपड मानवाला कोणताही धोका देत नाही, उलट ती शेती व पर्यावरणासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

    या विस्तृत लेखात आपण घोरपड म्हणजे काय, तिची ओळख, आकार, राहण्याची ठिकाणे, आहार, प्रजनन, स्वभाव, निसर्गातील उपयोग, कायदेशीर संरक्षण, आणि लोकमान्य समजुतीतून निर्माण झालेले गैरसमज यांची अतिशय सोपी भाषेत माहिती जाणून घेऊ.

    घोरपडची ओळख (Introduction)

    घोरपडला इंग्रजीत Monitor Lizard असे म्हणतात. भारतात आढळणाऱ्या घोरपडीचे वैज्ञानिक नाव Varanus Bengalensis आहे.
    काही भागात तिला गोधडी, गोळी, उंधीर मार, गोडा, घोटुली अशी स्थानिक नावेही आहेत.

    प्राण्याचे वर्गीकरण:

    श्रेणीमाहिती
    प्राणीसरपटणारे (Reptile)
    कुटुंबVaranidae
    वैज्ञानिक नावVaranus Bengalensis
    मराठी नावघोरपड
    इंग्रजी नावMonitor Lizard

    घोरपड हा थंड रक्ताचा प्राणी असल्याने तिच्या शरीराचे तापमान वातावरणानुसार बदलते.

    घोरपड कशी दिसते? (Physical Appearance)

    घोरपड दिसायला मोठी सरड्यासारखी असते, पण तिचे शरीर अधिक मजबूत असते.

    मुख्य वैशिष्ट्ये:

    • शरीर: लांब, जाड आणि स्नायूसंपन्न
    • त्वचा: खवल्यांनी भरलेली, सोनेरी तपकिरी किंवा राखाडी
    • डोळे: सतर्क आणि तीक्ष्ण
    • जिभ: सापासारखी दुभंगलेली, वास शोधण्यासाठी वापरली जाते
    • नखं: तीक्ष्ण, झाडावर चढण्यासाठी उपयुक्त
    • शेपूट: लांब आणि मजबूत, बचावासाठी शस्त्रासारखी

    आकार आणि वजन:

    लांबीवजन
    3 ते 6 फूट5 ते 12 किलो

    काही मोठ्या प्रजाती 7.5 फूट पर्यंतही वाढू शकतात.

    घोरपड कुठे आढळते? (Habitat)

    घोरपड प्रामुख्याने उष्ण आणि दमट हवामानात राहते.

    आढळणारी ठिकाणे:

    • जंगल
    • डोंगराळ भाग
    • गावांच्या बाहेर
    • नदी, तलाव, ओढ्यांजवळ
    • भातशेती, उसाचे बांध
    • झाडांची मुळे, दगडांच्या फटी

    देशानुसार वितरण:

    • भारत
    • श्रीलंका
    • बांग्लादेश
    • नेपाळ
    • म्यानमार

    घोरपड काय खाते? (Diet)

    घोरपड मांसाहारी आहे.

    मुख्य आहार:

    • उंदीर 🐭
    • साप 🐍 (लहान जाती)
    • सरडे
    • कीटक
    • बेडूक
    • पक्षी व अंडी
    • मासे 🐟

    शेतीसाठी महत्त्व:

    घोरपड उंदीर खाते, त्यामुळे शेतीचे नुकसान कमी होते.
    म्हणून ती निसर्गाची नैसर्गिक कीटकनाशक आहे.

    घोरपडचा स्वभाव (Behavior & Nature)

    • घोरपड शांत आणि न भडकणारा प्राणी आहे
    • मनुष्य पाहून पलायन करते
    • धोका वाटल्यास शेपूट फटकारते
    • लहानपणी फार चपळ, मोठ्या झाल्यावर धीम्या हालचालीची

    ती हल्ला कधी करते?

    फक्त जीवनधोक्याची स्थिती निर्माण झाली तरच.
    विनाकारण हल्ला कधीही नाही.

    घोरपडबद्दल गैरसमज आणि सत्य (Myths vs Reality)

    गैरसमज (Myth)सत्य (Reality)
    घोरपड माणसाला हल्ला करते❌ घोरपड पळून जाते, हल्ला करत नाही
    घोरपडीचे रक्त औषध म्हणून वापरतात❌ वैज्ञानिकदृष्ट्या सिद्ध नाही + हे कायदेशीर गुन्हा
    तिला झाडावर चढता येत नाही✅ ती उत्कृष्ट चढणारी आहे
    ती विषारी आहे❌ घोरपड विषारी नाही

    कायदा आणि संरक्षण (Legal Protection)

    घोरपड वन्यजीव संरक्षण कायदा 1972 अंतर्गत Schedule I मध्ये संरक्षित आहे.

    याचा अर्थ:

    कृतीपरिणाम
    पकडणे3–7 वर्षे कारावास + दंड
    जखमी/मारणेकठोर शिक्षा
    विक्री/व्यापारगुन्हा

    ➡️ घोरपड दिसल्यास तिला त्रास देऊ नका.

    घोरपडचे प्रजनन (Reproduction)

    • मादी घोरपड वर्षातून एकदा अंडी घालते
    • साधारण 10 ते 30 अंडी
    • अंडी जमिनीखाली किंवा विळ्यांच्या ढिगार्‍यात ठेवते
    • 3 ते 4 महिन्यांनी पिल्ले बाहेर येतात

    पिल्ले जन्मल्यावर लगेच स्वतंत्रपणे जगू शकतात.

    घोरपड रोचक तथ्ये (Interesting Facts)

    तथ्यमाहिती
    घोरपड उत्कृष्ट पोहणारी आहेपाण्यात दीर्घकाळ राहू शकते
    जीभ वास शोधतेशिकारी आणि शत्रू शोधण्यासाठी वापर
    शेपूट शस्त्रासारखीफटकाऱ्याने समोरचा बेशुद्ध होऊ शकतो
    शेतीसाठी हितकारकउंदीर आणि कीटक नियंत्रण
    दृष्टी उच्च दर्जाचीलांबून हालचाल ओळखते

    FAQs — अक्सर विचारले जाणारे प्रश्न

    1) घोरपड धोकादायक आहे का?

    नाही. ती भ्याड आहे आणि पळून जाणे पसंत करते.

    2) घोरपड विषारी आहे का?

    ❌ नाही. तिच्याकडे विष नसते.

    3) घोरपड घरात आली तर काय करावे?

    घाबरू नका.
    तिला शांतपणे दरवाज्याकडे किंवा बाहेर जाण्याचा मार्ग द्या.
    हाताळू नका.

    4) घोरपड साप खाते का?

    हो ✅
    ती लहान साप, सरडे, उंदीर खाते.

    5) घोरपड पाळणे कायदेशीर आहे का?

    ❌ नाही. हे गुन्हा आहे.

    घोरपडीची शारीरिक रचना (थोडक्यात)

    वैशिष्ट्यमाहिती
    शास्त्रीय नावVaranus bengalensis (बंगाल मॉनिटर)
    लांबीसाधारण 60 ते 175 सेंमी (शेपटीसह)
    रंगतपकिरी, राखाडी किंवा पिवळसर ठिपके
    आयुष्यनिसर्गात साधारण 15 ते 20 वर्षे
    आहारकीटक, उंदीर, अंडी, लहान प्राणी
    सक्रियतादिवसा सक्रिय (Diurnal)

    घोरपड कुठे आढळते?

    भारतात घोरपड जवळपास सर्व राज्यांमध्ये आढळते. महाराष्ट्रात ती शेती, माळरान, डोंगराळ भाग, जुन्या विहिरी, दगडी भिंती आणि झाडांच्या ढोलीत राहते. उन्हात अंग शेकणे तिला आवडते, त्यामुळे सकाळच्या वेळी ती खडकांवर किंवा झाडाच्या फांदीवर बसलेली दिसते. घोरपड झाडावर चढण्यात, पोहण्यात आणि जमिनीत बीळ करण्यात पटाईत असते.

    घोरपडीचा आहार आणि शिकार

    घोरपड मांसाहारी आहे. ती आपल्या लांब, दुभंगलेल्या जिभेने वास ओळखते आणि भक्ष्य शोधते. तिच्या आहारात प्रामुख्याने खालील गोष्टींचा समावेश होतो:

    • किडे, वाळवी, भुंगे आणि टोळ
    • उंदीर आणि घुशी
    • पक्ष्यांची आणि सरपटणाऱ्या प्राण्यांची अंडी
    • लहान बेडूक, सरडे आणि मृत प्राणी

    उंदीर व कीटक खाल्ल्यामुळे घोरपड शेतकऱ्यांसाठी नैसर्गिक कीड नियंत्रकाचे काम करते.

    प्रजनन आणि जीवनचक्र

    पावसाळ्याच्या सुरुवातीला घोरपडीचा प्रजनन काळ असतो. मादी जमिनीत, वाळवीच्या वारुळात किंवा झाडाच्या ढोलीत साधारण 20 ते 30 अंडी घालते. काही महिन्यांनंतर अंड्यांतून पिल्ले बाहेर पडतात आणि जन्मापासूनच ती स्वतः अन्न शोधायला लागतात.

    घोरपडीविषयी काही रोचक तथ्ये

    1. घोरपडीची पकड खूप मजबूत असते, म्हणून इतिहासात तिच्या पकडीच्या अनेक कथा सांगितल्या जातात.
    2. धोका वाटल्यास ती फुसफुस आवाज करते आणि शेपटीचा चाबकासारखा वापर करते.
    3. ती बराच वेळ पाण्याखाली श्वास रोखून राहू शकते.
    4. घोरपड विषारी नसते, पण तिचा चावा जखमेमुळे संसर्ग होऊ शकतो, म्हणून तिला हात लावू नये.

    कायदेशीर संरक्षण

    भारतात बंगाल मॉनिटर (घोरपड) वन्यजीव संरक्षण कायदा, 1972 अंतर्गत संरक्षित प्रजाती आहे. घोरपड पकडणे, मारणे, विकणे किंवा तिच्या अवयवांचा व्यापार करणे हा कायद्याने गुन्हा आहे. घोरपड दिसल्यास तिला त्रास देऊ नका; गरज वाटल्यास स्थानिक वन विभाग किंवा सर्पमित्रांशी संपर्क साधा.

    निष्कर्ष (Conclusion)

    घोरपड दिसायला भयानक असली तरी ती नैसर्गिक पर्यावरणासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
    ती उंदीर खाते, कीटक नियंत्रण करते आणि शेतीचे नुकसान कमी करते.
    म्हणून घोरपड निसर्गाची शत्रू नाही — तर रक्षक आहे.

    ➡️ घोरपड दिसल्यास तिला त्रास न देता त्याचा आदर करा.

    Was this article helpful?
    YesNo
    Share. Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Email
    Previous Articleससा प्राण्याची संपूर्ण माहिती | Rabbit Information In Marathi
    Next Article बांगडा मासा संपूर्ण माहिती | Indian Mackerel (Bangda) Information In Marathi
    आकाश लोणारे

    माझे नाव आकाश लोणारे आहे आणि माझे शिक्षण Master of Science in Zoology झालेले आहे. मला प्राण्यांविषयी लिहिणे, माहिती वाचणे, तसेच प्राण्यांची सेवा करणे खूप आवडते.

    Related Posts

    भूचर प्राणी

    उदमांजर (Asian Palm Civet) माहिती मराठीत | Civet Information In Marathi

    ऑक्टोबर 24, 2026
    भूचर प्राणी

    बिबट्या-मानव संघर्ष: बिबट्या दिसल्यास काय करावे? सुरक्षा उपाय आणि माहिती

    ऑक्टोबर 24, 2026
    भूचर प्राणी

    शेकरू माहिती मराठी | महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी (Indian Giant Squirrel)

    ऑक्टोबर 23, 2026
    Add A Comment
    Leave A Reply

    pranijagat.com

    This website brings you informative, educational, and engaging content about animals, pets, birds, wildlife, livestock, and animal care. Explore a wide range of topics, including pet health, animal behavior, breed information, wildlife awareness, farming practices, and animal welfare.

    Email: contact@pranijagat.com

    LEGAL

    • ABOUT US
    • CONTACT US
    • PRIVACY POLICY
    • TERMS AND CONDITIONS
    • DISCLAIMER
    • DMCA POLICY

    POLICY

    • Fact Check Policy
    • GDPR Policy
    • Ethics Policy
    • Editorial Policy
    • DMCA Policy
    • Cookie Privacy Policy
    • Corrections Policy
    • California Consumer Privacy Act (CCPA)

    © Pranijagat.com • All rights reserved | GST : 06FASPK2002M1ZJ